सिराहा — सिराहा नगरपालिकामा लामखुट्टे नियन्त्रण तथा रोकथाममा देखिएको कमजोरीका कारण जनस्वास्थ्य जोखिममा पर्ने चिन्ता बढ्दै गएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले नगरपालिकाबाट आवश्यक पूर्वतयारी, नियन्त्रण अभियान र जनचेतनामूलक कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन नभएको गुनासो गरेका छन्।
स्थानीय युवा मनिष यादवका अनुसार नगर क्षेत्रमा लामखुट्टेको अत्यधिक वृद्धि भए पनि नियन्त्रणका लागि कुनै ठोस पहल देखिएको छैन। “लामखुट्टे नियन्त्रणमा शून्य काम हुनु सामान्य कुरा होइन, यो सीधा जनस्वास्थ्यसँगको खेलवाड हो,” उनले बताए।
समस्या के हो?
सिराहा नगर क्षेत्रमा निम्न समस्याहरू देखिएका छन्:
पानी जम्ने स्थानको व्यवस्थापन अभाव: खुला नाला, फोहोर थुप्रो, पुराना टायर, गमला र खाली भाँडामा पानी जमेर लामखुट्टे प्रजनन बढ्ने
फगिङ (धुवाँ छर्ने) अभियानको कमी: नियमित रूपमा नगर क्षेत्रमा फगिङ नगरिनु
सरसफाइमा कमजोरी: फोहोर व्यवस्थापन प्रभावकारी नभएकाले वातावरण अस्वच्छ हुनु
जनचेतनाको अभाव: नागरिकहरूमा लामखुट्टे नियन्त्रणबारे पर्याप्त जानकारी नपुग्नु
पूर्वतयारीको कमी: वर्षायामअघि नै जोखिम मूल्यांकन र नियन्त्रण योजना नबनाइनु
स्वास्थ्य जोखिम
लामखुट्टेबाट सर्ने रोगहरू जस्तै डेंगु, मलेरिया, चिकनगुनिया तीव्र रूपमा फैलन सक्ने खतरा रहेको स्वास्थ्य विज्ञहरूले बताएका छन्। विशेषगरी गर्मी र वर्षायाममा पानी जम्ने र वातावरण अनुकूल हुने भएकाले संक्रमणको जोखिम झन् बढ्ने गर्दछ।
समाधान के हुन सक्छ?
जनस्वास्थ्य विज्ञहरू र स्थानीयको सुझाव अनुसार निम्न उपायहरू तत्काल आवश्यक देखिन्छ:
नियमित फगिङ अभियान सञ्चालन
पानी जम्ने स्थानहरूको पहिचान र व्यवस्थापन (नाला सफा गर्ने, फोहोर हटाउने)
घर-घर सरसफाइ अभियान र जनसहभागिता बढाउने
जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन (स्कूल, टोल, मिडिया मार्फत)
स्वास्थ्य शिविर तथा परीक्षण अभियान
दीर्घकालीन योजना निर्माण (डेंगु नियन्त्रण कार्ययोजना, बजेट विनियोजन)
जवाफदेहिताको माग
मनिष यादवले नगरप्रमुखसहित सम्बन्धित निकायलाई तत्काल जिम्मेवार बन्न आग्रह गरेका छन्। “जनताको करबाट चल्ने निकायले जनताको स्वास्थ्य सुरक्षामा लापरवाही गर्न मिल्दैन,” उनले भने।
हालसम्म यस विषयमा सिराहा नगरपालिकाको आधिकारिक धारणा सार्वजनिक भएको छैन। स्थानीय बासिन्दाहरूले समयमै प्रभावकारी कदम चाल्न आग्रह गर्दै जनस्वास्थ्य जोगाउन तत्काल आवश्यक रहेको बताएका छन्।
